Jolanta Wasilewska

Jolanta Wasilewska

Jolanta Wasilewska, fot. z archiwum Jolanty Wasilewskiej
fot. z archiwum Jolanty Wasilewskiej

Jolanta Wasilewska – historyk sztuki, bibliotekarz dyplomowany, konserwator książki. Urodziła się w podlubelskiej miejscowości w domu bibliofila i kolekcjonera. Ojciec zbierał lampy naftowe, zegary, broń białą, medale, monety, banknoty, etykietki zapałczane. Nic więc dziwnego, że już we wczesnej młodości chciała zostać archeologiem. Później marzyła, aby pracować w hucie szkła i ozdabiać wytworzone przedmioty. Na naukę w szkole plastycznej rodzice nie wyrazili zgody, ale i tak dopięła swego i skończyła historię sztuki w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Od końca lat 70. XX wieku aktywnie współpracowała z Niezależnym Pismem Młodych Katolików „Spotkania” w Lublinie, wydawanym nielegalnie poza zasięgiem cenzury. W czasie stanu wojennego wraz z mężem prowadziła działalność wydawniczą, publikując własnym nakładem książki, głównie z zakresu historii Polski. W 1983 roku rozpoczęła pracę w introligatorni Biblioteki Uniwersyteckiej KUL. Przez wiele lat była kierownikiem Oddziału Konserwacji i Zabezpieczenia Zbiorów. Do zawodu konserwatora i specjalisty w zakresie technik ochrony papieru przygotowywała się na kursach w Centralnym Laboratorium Konserwacji Archiwaliów przy Archiwum Akt Dawnych w Warszawie. Aktywnie uczestniczy w życiu uniwersyteckim, organizując wystawy okolicznościowe, tematyczne i biograficzne. Prowadziła wykłady, pokazy i warsztaty podczas Lubelskich Festiwali Nauki, w ramach Uniwersytetu Otwartego KUL i Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Lublinie. Autorka wielu publikacji, także z zakresu tegumentologii.

O wachlarzu

Historia wachlarza, wydawałoby się przedmiotu zbytkownego (a nawet zbędnego), jest niezwykle bogata i ciekawa z punktu widzenia obyczajów, historii i historii sztuki. Ten niewielki przedmiot codziennego użytku, współcześnie zaliczany do utensyliów mody kobiecej, przez tysiąclecia pełnił wielorakie i ważne funkcje. Od najdawniejszych czasów wachlarze używane były do ochłody, odpędzania owadów, ochrony przed słońcem czy do rozniecania ognia. W starożytnym Egipcie wachlarze paradne używane były przez faraonów i kapłanów jako atrybuty władzy i dostojeństwa. Do lat 50. XX wieku w Kościele Zachodnim używane było flabellum jako wyróżnienie honorowe w procesjach, podczas których niesiono papieża na tronie. W liturgii Kościoła Wschodniego do naszych czasów przetrwało używanie wachlarzy (ripidia), chociaż ich znaczenie stało się już zupełnie symboliczne. Znane są także wachlarze bojowe. Wywodzą się z Dalekiego Wschodu, gdzie służyły przede wszystkim jako oznaka rangi oficerskiej, a także jako broń. Na uwagę zasługują dwa rodzaje wachlarzy bojowych: tetsu-sen (tessen) i gunbai uchiwa. Używane były od VI do XVI wieku, kiedy to osiągnęły szczyt popularności. Wachlarze wykonywane były z drewna, metali szlachetnych, kości słoniowej, skóry, pergaminu, jedwabiu, płótna, papieru, piór czy liści. Były rzeźbione, malowane, haftowane i ozdabiane klejnotami. Przybierały różne formy w zależności od zastosowania i potrzeb. Bywały małe i duże, proste, składane, plisowane, okrągłe, półkoliste, w kształcie liścia, chorągiewki, na długim lub krótkim uchwycie.

Jolanta Wasilewska